Het is voor mij nogal eens zoeken naar de balans tussen denken en doen. Inderdaad: teveel hoofd, te weinig actie. Gelukkig heb ik inmiddels geleerd om mezelf de bekende schop onder de kont te geven.

Voordeel van die overuren in mijn brein is dat ik de afgelopen twintig jaar veel kennis en ideeën heb opgeslagen over planten, tuinkunst en kleur. Boeken en tijdschriften (bijvoorbeeld ook over kunst en interieurdesign), online rondneus-sessies, bezoekjes aan tuinen en kwekerijen en wandelingen in de ‘vrije’ natuur: ik haal mijn inspiratie en verdieping overal vandaan. Ik noem een aantal van mijn bronnen, voor de sapgroene lezer die hetzelfde zoekt als ik. En/of die wil weten waar ik al mijn wijsheid vandaan haal 😉

Boeken
Victoria Finlay – Kleur, een reis door de geschiedenis

Reisverslag van Finlays persoonlijke speurtocht naar de herkomst van kleurstoffen was een aantal jaar geleden mijn eerste kennismaking met kleur als cultureel verschijnsel. Een fascinerende antropologische blik op de samenhang tussen kleurgebruik in het dagelijks leven en in de kunst met technische ontwikkelingen, strijd, macht en geld. Bijna letterlijk een eye-opener.

Kassia St Clair – Het geheime leven van kleuren

Verzameling van 75 mini-essays met cultuurhistorische anekdoten over kleur(tinten), aangevuld met verdiepende inleidingen. Ge-wel-dig. Een boek dat ik zelf had willen schrijven. Nu heb ik Sapgroen en ben ik niet meer jaloers maar zeg ik: dank aan Kassia St Clair voor de inspiratie.

Cruschiform – Colorama. From Fuchsia to Midnight Blue

Net als het boek van Kassia St Clair dat ik hierboven al noemde, is ook Colorama een verzameling van kleurtinten. Alleen is Colorama gemaakt door een vormgever en daardoor meer een kunstenaars- dan een verhalenboek. Op de rechterpagina staat telkens alleen een groot effen vlak in de beschreven kleur, op de linkerpagina staat de naam, een evocatieve illustratie die de kleur verbeeldt en een korte beschrijving van de herkomst, de betekenis of een andere anekdote. Het boek is eigenlijk gemaakt voor kinderen maar het is voor alle leeftijden heerlijk om erin te neuzen en te bladeren.

Alys Fowler – De creatieve tuinier

Alys Fowler is een bekende Britse tuinier en een van de eersten die duurzaam tuinieren onder de aandacht van een groot publiek bracht. In het Nederlands was ‘The Thrifty Gardener’ ofwel ‘De zuinige tuinier’ in 2009 vertaald als ‘De creatieve tuinier’. De titel van de heruitgave uit 2015 is nog humorlozer: ‘Basisboek tuinieren’. Maar vooruit, het gaat om de inhoud.

Fowler schrijft in dit boek niet specifiek over kleur. Toch vermeld ik het hier want ik heb haar motto omarmd: Tuinieren is iets wat je doet, niet iets wat je koopt. Ofwel, het gaat om het proces, niet om de snelle transformatie. Creativiteit en geduld in plaats van een retourtje tuincentrum. Dus beschrijft ze in ‘De creatieve tuinier’ hoe ze met een klein budget prachtige tuinen maakt door te zaaien, stekken, scheuren, ruilen, opknappen en hergebruiken.

Boeken over kleurenleer

Kleurenleer, dus de theoretische, ‘technische’ kant van kleur, heeft wortels in onder andere de natuurkunde, optica en neurologie maar heeft zich sinds de 18e eeuw ontwikkeld als een aparte tak van wetenschap met artistieke, filosofische en psychologische invalshoeken. Heel bekend is bijvoorbeeld de kleurenleer van de Duitse schilder en docent Johannes Itten, die de kleurencirkel ontwikkelde waarmee de meesten van ons kennismaken in de tekenles op school.

Ook de beroemde dichter en natuuronderzoeker Goethe creëerde een eigen kleurenleer. Hierin spelen de emoties die kleuren opwekken bij de mens een grote rol.

Een boek dat ik regelmatig opensla is Interaction of Color van Josef Albers, die een fascinatie had voor hoe de aanwezigheid van de ene kleur je waarneming van de andere kleur beïnvloedt. En in ‘Het fenomeen kleur’ presenteert Frans Gerritsen zijn bijgestelde en uitgebreide versie van Ittens kleurencirkel. Als naslagwerk grijp ik terug op de 50 vragen en antwoorden over kleurtheorie in What is color?.

Tijdschriften
Groei & Bloei

Sinds ik verslingerd ben aan tuintijdschriften zie ik hoe moeilijk ze het hebben (zoals trouwens veel andere gedrukte media). In de strijd om te overleven werd Tuinieren eerst Tuin & Co en vervolgens weer Tuinieren, ging Home & Garden ter ziele en ging Bloem & Plant verder als Tuinseizoen. Groei & Bloei, niet alleen een tijdschrift maar ook een vereniging met 130 afdelingen die van alles tuingerelateerds organiseren, houdt dapper stand, balancerend tussen degelijk en eigentijds zijn. Het richt zich op de wat meer gevorderde tuinier die écht aan de slag wil.

Onze eigen tuin

‘Lijfblad voor lezende tuiniers’. Ofwel een tuintijdschrift dat het niet moet hebben van sensationele kleurenfoto’s maar waarin de inhoud voorop staat. In de geest van oprichter Mien Ruys streeft de redactie naar ‘een hoge kwaliteit in de vormgeving en beplanting van de moderne tuin’ in plaats van quick fixes, schone schijn en meewaaien met trends. Degelijkheid ten top. Heerlijk. 

Gardens Illustrated

Gardens Illustrated wordt ook wel de Vogue onder de tuintijdschriften genoemd. In deze über-Britse tuinierglossy vind je het neusje van de zalm van de crème de la crème van de krenten in de pap op het gebied van tuinontwerp en beplanting. In tekst en vooral in beeld. Iedere maand veeg ik mijn kwijl van de bladzijden – om me vervolgens te realiseren hoeveel tijd, energie en geld het kost om zo’n mooie tuin te maken en hoezeer zo’n perfecte foto afhankelijk is de juiste hoek, het juiste tijdstip en de juiste apparatuur. Niettemin: inspiratie galore. (En stiekem droom ik er natuurlijk van om ooit eens in dit ultieme tuinblad te kunnen publiceren.)

Mensen

(Of althans hun werk want ik ken ze niet persoonlijk :-))

Monty Don

Ah, Monty… verzuchten met mij vele Britse tuiniers (v/m). Ja, ik beken: ook ik ben fan van Monty Don. Want wat een charme heeft deze TV-presentator, schrijver en ‘nation’s gardener’. En met wat een aanstekelijke mix van passie en zachtmoedigheid vertelt hij over het uitplanten van de petieterigste zaailingen tot het verpotten van een citroenboom tot het zelf maken van compost.

Piet Oudolf

Piet Oudolf is een Nederlandse tuinontwerper die tot voor kort vooral wereldberoemd was buiten Nederland. Daar komt nu langzaam verandering in. Hij ontwierp privé- en openbare tuinen in o.a. de Japan, Zweden en de Verenigde Staten (waaronder bijvoorbeeld de beplanting voor de High Line en de Gardens of Remembrance in New York). In eigen land de tuinen van Museum Voorlinden en van het Singer Museum en op nog geen 10 minuten fietsen van mijn huis de Vlinderhof in het Máximapark.

Overigens: voor Oudolf zelf is kleur geen rode draad. Sterker nog, hij vindt dat er bij beplantingsplannen juist teveel wordt gekeken naar bloemkleur en niet naar andere kenmerkende eigenschappen van planten zoals de vorm van de bloemen en bladeren en het wintersilhouet (het uiterlijk van een plant als hij verdord is):

Omdat kleur voornamelijk met bloemen te maken heeft en bloemen een relatief kort leven hebben is het veel verstandiger om structuur als de belangrijkst eigenschap van sierplanten te zien, in welk klimaat dan ook. Kleur kan het beste worden gezien als een extraatje, de slagroom op de taart, een cadeautje van de zomer.

Piet Oudolf & Noel Kingsbury – Plannen en planten, een nieuw perspectief (Terra Lannoo, 2013)
De Vlinderhof in de late herfst.
De kleur komt niet van bloeiende bloemen maar van stengels, bladeren en uitgebloeide bloemhoofden in allerlei tinten geel en bruin.
(Foto Marc Kikkert)

Toch zal ook Oudolf zelf niet kunnen ontkennen dat zijn tuinen een feest van kleur zijn, vooral in de late zomer en vroege herfst.

De Vlinderhof begin augustus.
O.a. roze Lithrum virgatum ‘Swirl’, oranjebruinrode Helenium ‘Moerheim Beauty’, de lila bollen van Echinops ritro ‘Veitch Blue’ en warmgele Asclepias tuberosa vormen een zee van intense kleuren.
(Foto Edwin Barendrecht)

Ik heb verschillende boeken over het werk van Oudolf. Het boek dat ik het vaakst raadpleeg bij het schrijven van mijn blog (en bijvoorbeeld ook de nieuwsbrief van de Vlinderhof) is de opnieuw uitgebrachte klassieker Droomplanten. Hierin beschrijft Oudolf samen met Henk Gerritsen, een van de andere grondleggers van de Dutch Wave, met welke planten hij graag werkt en geeft hij voorbeelden van plantcombinaties. Ook in mijn boekenkast: Landschap in landschap (2011), Plannen en planten (2013) en Ontwerpen met planten (2015). (En hoog op mijn verlanglijstje: Oudolf Gardens bij Hauser & Wirth Somerset, 2020).

Modeste Herwig

Een van de bekendste Nederlandse tuinfotografen en -auteurs. Modeste Herwig schreef vele boeken en artikelen over tuinieren en tuininrichting, waaronder vaak over het toepassen en combineren van kleur. Haar ‘Tuinplantenencyclopedie op kleur’ is een klassieker. Ze beschrijft hierin ook bladplanten, vruchten en herfstkleuren. Waardevol want die worden nogal eens vergeten, ook door mij.

Groene influencers

Een paar bloggers die ik volg: Katja Staring, Anne Wieggers, Kim Nelissen en Ellen van der Peet.

Plaatsen
Biologische kwekerijen

Ik snuffelde altijd graag rond bij tuincentra maar sinds de berichten over gif en plofplanten is de lol eraf omdat het tegen mijn geweten in druist. Liever ga ik naar Van Houtum in Doorn of De Hessenhof in Ede. Niet alleen vanwege het sortiment en de kwaliteit maar ook omdat het geweldige plekken zijn. Ook bij mij in de buurt en nog op mijn bucketlist: Bijenkans in Groenekan en Schouten’s Kruiden in Boskoop. En als ik nog eens in Zuid-Limburg ben: Kwekerij Bastin.

Op www.biotuinwijzer.nl vind je een landelijk overzicht van biologische kwekerijen, pluktuinen, historische tuinen en andere inspirerende plekken.

Online
Shoppen

Bij Cruydt-Hoeck vind je inheemse wildebloemenzaden en -mengsels. Bij Sprinklr kocht ik mijn Tuiny Forest en hebben ze een steeds groter sortiment biologisch gekweekte tuin- en kamerplanten. Bij Kwekerij Bastin deed ik net voor de Coronatijd een bestelling (o.a. voor eau-de-colognemunt en de oranjerode Duizendblad Achillea millefolia ‘Walther Funcke’). Die werd razendsnel geleverd en de planten waren met veel zorg verpakt en in perfecte staat. Een aanrader dus.