Als je de laatste tijd in een kledingwinkel bent geweest, heb je het niet kunnen missen: de modekleur van dit najaar is donkerbruin. Het zou zelfs het eeuwige zwart als basiskleur naar de kroon steken. Op zich goed nieuws (want mensen, geloof me nou, zwart flatteert bijna niemand) maar ook van bruin vind ik iets. In mijn blog Bruin is ook een kleur vertelde ik al dat het feitelijk een ‘vervuilde’ versie van geel, oranje of rood is die niet in de regenboog voorkomt en dat er dus geen helder of stralend bruin bestaat. Dat zegt genoeg wat mij betreft.
En toch. De kleur die nu modieus is wordt ‘chocoladebruin’ genoemd. Tja, dan ga ik dus ook voor de bijl en sta ik mezelf ondanks opeens ook met een donkerbruine broek in mijn handen. Want met die naam is de kleur opeens niet meer vies maar zoet en romig. Op dezelfde manier transformeerde bijvoorbeeld ook kleureninstituut Pantone een lelijk non-distinct donkerbruin tot Kleur van het Jaar 2025 met als naam ‘Mocha Mousse’, een tint die ‘ons voedt met de suggestie van de verrukkelijke kwaliteiten van chocolade en koffie’. Jummie. En ik lust niet eens koffie.
Van Chocolate Wings tot Chocoholic
Ook in de tuin is bruin het afgelopen decennium in zwang gekomen. Niet alleen in het najaar en de winter, waar we in het kader van ‘wild’ en ‘naturalistisch’ tuinieren á la Piet Oudolf verdorde planten tegenwoordig vaak laten staan, maar ook als bloem- en bladkleur in de lente en de zomer. Lichte bruintinten zijn een rustige, neutrale partner voor zowel felle als zachte kleuren en vormen, zeker in het voorjaar, een welkome afwisseling tussen al het groen. Donkerbruin geeft ook diepte aan een compositie.
Desondanks hebben consumenten soms nog een extra zetje nodig. Kwekers weten natuurlijk ook dat je met chocolade niet alleen mij maar ook veel anderen verleidt. Dus zijn er allerlei cultivars (door mensen gekweekte plantenrassen) met ‘chocolate’ in hun naam. Het is altijd evident waarom: de bladeren van bijvoorbeeld Heuchera ‘Chocolate Ruffles’, Geranium maculatum ‘Hot Chocolate’ en ‘Schokoprinz’ (ja, Duits kan ook), Rodgersia ‘Chocolate Wings’, Actaea cimicifuga ramosa ‘Chocoholic’ en Ajuga reptans ‘Chocolate Chip’ zijn het hele jaar door feitelijk donkerrood maar kost het niet veel moeite om er chocoladebruin in te zien.
Chocoladebloemen
Er zijn ook tuinplanten waarvan de chocoladeachtige naam juist over de bloemen gaat. De bekendste daarvan moet wel Cosmos antrosanguineus zijn, chocoladecosmea. De bloemen zijn prachtig fluwelig donkerbruinrood. Vooral bij warm, zonnig weer ruiken ze naar vanilline – meer naar vanille dan naar chocolade dus, maar door zijn uiterlijk en zijn naam ervaren veel mensen evengoed een geur als die van pure chocolade. Het goede nieuws is dat we hem afgelopen weekend hebben aangeplant in de Vlinderhof, op advies van Piet Oudolf, als extraatje bij wat er al stond. We zijn er nu al blij mee!
Ook bijvoorbeeld bij de dahlia’s, die dankzij hun DNA-structuur in zowat iedere kleur en schakering (behalve blauw) kunnen worden gekweekt, vinden we dieprode tot bijna zwarte cultivars die chocoladebruin lijken, zoals ‘Chocolate Sundae’ met een heldergeel hart en ‘Karma Chocolate’, een zogeheten ‘waterlelie’-dahlia. Iris germanica ‘Dutch Chocolate’ heeft een lichtere, meer melkchocolade-achtige tint, net als het lage vingerhoedskruid Digitalis parviflora ‘Milk Chocolate’.
Foto: Marielle Pothast
Dutch Chocolate tuin
En wat nog beter is dan een plant met een chocoladenaam? Een hele tuin vol met zulke planten! Toen ik met tuinontwerper, -fotograaf en -auteur Modeste Herwig mailde over foto’s voor deze blog herinnerde ze me aan de ‘Dutch Chocolate Garden’ van haar collega-ontwerper Carien van Boxtel. Zij deed daarmee in 2015 mee aan de beroemde Chelsea Flower Show namens betonfabrikant Schellevis, die op deze manier zijn nieuwe assortiment chocolade- en crèmekleurige tegels presenteerde.
Helaas heb ik de Dutch Chocolate Garden niet in het echt gezien maar de foto’s die Modeste ervan had gemaakt zijn geweldig (ondanks de regen tijdens haar bezoek). De beplanting bestond uit bollen, eenjarige en vaste planten in donkere chocoladeachtige tinten in de vorm van onder meer Geranium phaeum ‘Raven’, Iris germanica ‘Loverboy’ en Scabiosum ‘Black Cat’, aangevuld met crème, karamel, oudroze en ‘Nederlands’ oranje, met onder andere Tulipa whitalii, ‘Brown Sugar’ en ‘Belle Epoque’. Dat was destijds best een gewaagde keuze, vertelt Carien, want bruin als bloemkleur was, anders dan nu, nog helemaal niet ‘in’. Je vindt de volledige plantenlijst hier (PDF).
Moraal van deze verkenning van chocoladebruin in de tuin: ook ik als niet-fan kan dus best warmlopen voor haar charmes. Ik vermoed dat de populariteit van bruine bloemen en bladeren nog wel even zal voortduren. Sowieso zijn trends in de plantenwereld doorgaans een veel langer leven beschoren dan in de mode. Want daar is het inmiddels alweer mid season sale en kun je die chocoladebruine broeken en topjes met 40% korting kopen. Op naar de volgende mode. Gelukkig had ik die donkerbruine broek al meteen teruggehangen in het rek.
‘Maar hoe werkt dat nou met die chocoladekleur…?’
(Gezonde) plantenbladeren die in alle seizoenen roodachtig bruin, bruinachtig rood, dieppaars of zelfs bijna zwart zijn, bevatten een hoge concentratie van het rode pigment anthocyaan. Dat is altijd in planten aanwezig maar bij deze planten in een extra grote hoeveelheid, die als een dikke laag over het bladgroen heen ligt. Hierdoor groeien deze ‘donkerbladigen’ langzamer dan hun groene broeders. Met de kleine tuinen en het gebrek aan tijd van veel tuinbezitters van tegenwoordig is dat juist een voordeel.
In bloemen zijn weer andere pigmenten actief in processen zo ingewikkeld dat we er nog steeds het fijne niet van weten. Bruin is een mengeling van zwarte, rode en gele pigmenten zoals cyanidine en caretonoïde.
Goed nieuws: er komt een herkansing om de Dutch Chocolate Garden te zien! Hij gaat komend voorjaar (2027) opnieuw bloeien op de Keukenhof. Daarmee presenteert bloembollenbedrijf JUB Holland zijn nieuwe bollenmengsel, dat door Carien is samengesteld.
Verder lezen naar aanleiding van dit verhaal? In De kracht van taal blogde ik ook al over hoe een onbestemde groentint door een intrigerende naam een identiteit kreeg. Oudewijvenzomer gaat over het verkleuren van bladeren in de herfst en Zo goed als zwart over ‘zwarte’ bloemen, stengels en bladeren.
Omslagfoto Alexander Stein via Pixabay
Regelmatig nieuwe verhalen over kleur, tuinen en planten in je mailbox?
